Czy naprawdę warto?
Najkrótsza prawda o tej ścieżce mieści się w dwóch liczbach z broszury nadleśnictwa: 1,8 km i około 1,5 godziny. Na trasie są wykroty i grząski grunt. Trasa jest pętlą, zaczyna się i kończy przy leśnym parkingu obok rezerwatu, a stopień trudności gospodarz określa jako średni latem i trudny od późnej jesieni do wczesnej wiosny. Sprzeczność, którą warto rozstrzygnąć przed wyjazdem, dotyczy fragmentu trasy prowadzącego do mogiły powstańców. Broszura Nadleśnictwa Augustów zapowiada fragment dostępny dla osób z niepełnosprawnościami — około 1/3 trasy, do Mogiły Powstańców. Komunikat tego samego nadleśnictwa z 14 kwietnia 2021 zamyka natomiast zachodni fragment trasy prowadzący do mogiły powstańczej, z powodu masowego posuszu w bezpośrednim sąsiedztwie ścieżki, i dopuszcza ruch tylko ścieżką wschodnią, zgodnie z oznaczeniami w terenie. Obszar odcięto taśmami sygnalizacyjnymi, a strzałki kierunkowe usunięto. Status zamknięcia zachodniego odcinka potwierdź telefonicznie: 87 643 99 00. Historia jest tu konkretna i ma swoje punkty na planie. Uroczysko o tej samej nazwie było — jak podaje broszura nadleśnictwa — z uwagi na niedostępność i puszczański charakter miejscem stacjonowania największego na Augustowszczyźnie oddziału powstańczego w latach 1863–64, co upamiętnia pomnik. W czasach wojen uroczysko było też schronieniem żołnierzy i partyzantów, polem bitew i miejscem pochówku poległych. Legenda planu ścieżki wymienia Pomnik AK i mogiłę powstańców 1863–64; ścieżka edukacyjna zaczyna się przy pomniku poległych w powstaniu styczniowym. W broszurze jest zdjęcie wiekowego dębu, podpisane jako ulubiony motyw pamiątkowych fotografii. Rezerwat powołano w 1959 roku, początkowo jako rezerwat częściowy o powierzchni 147,40 ha, a w 2025 roku powiększono go do 518,92 ha — Wikipedia podaje 520,14 ha, przy otulinie 63,09 ha. Broszura mówi o „ponad 145 ha”, bo opisuje stan sprzed powiększenia. Chroni się tu typy zbiorowisk leśnych charakterystyczne dla Puszczy Augustowskiej: grądy i łęgi. Z roślin wymieniane są krwiściąg mniejszy, wawrzynek wilczełyko i bluszcz; obfite skupienia lipy drobnolistnej, osiki i wierzby szarej są źródłem pokarmu dla łosi, a w rezerwacie występują też jelenie, wilki i bocian czarny. To wykaz gatunków rezerwatu, a nie program wizyty — na trasie stoją tablice informacyjne o specyfice prac leśnych, nie o gwarantowanych spotkaniach ze zwierzętami. Ostrzeżenie gospodarza jest wydrukowane wersalikami i nie jest formalnością: duże oddalenie od ludzkich siedzib, liczne wykroty, grząski grunt oraz niebezpieczne bagna stwarzają bardzo poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Stąd prośba o niezbaczanie z wyznaczonych szlaków; penetracja rezerwatu poza wyznaczoną trasę wymaga zgody Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku. Nad lokalnymi podtopieniami przerzucono drewnianą kładkę, ale reszta terenu pozostaje taka, jaka jest. Reszta praktyki jest prosta. Przy wejściu na ścieżkę przygotowano zadaszenie i miejsce na ognisko, więc pętlę da się zamknąć postojem w tym samym punkcie, w którym stoi auto. Grupy zorganizowane mogą poprosić o przewodnika w siedzibie Nadleśnictwa Augustów przy ul. Turystycznej 19. Nadleśnictwo prowadzi też inne miejsca edukacji leśnej — ścieżkę „Do Pomnika Leśnika” w ramach Centrum Edukacji Leśnej „W Puszczy Głuszca” w Studzienicznej, „Uroczysko Bargieł”, „Pomniki Przyrody”, „Królową Wodę” w sąsiedztwie jeziora Sajno oraz szkółkę leśną.
Dla kogo to dobry wybór?
Na półtorej godziny w Puszczy Augustowskiej, jeśli chcesz przejść ten czas lasem i zobaczyć miejsca pamięci z powstania styczniowego. Najlepiej latem, w wygodnych butach. Dla dorosłych i starszych dzieci, które przejdą całą pętlę o własnych siłach.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Odpuść przy silnym wietrze i intensywnych opadach — gospodarz ostrzega, że przebywanie w rezerwacie jest wtedy niebezpieczne. Odpuść też z wózkiem i z małym dzieckiem: na trasie są wykroty, grząski grunt i teren podmokły. Jeśli jedziesz specjalnie do mogiły powstańców, najpierw zadzwoń do nadleśnictwa — od kwietnia 2021 zachodni odcinek prowadzący do niej jest zamknięty.
Praktyczne wskazówki
- Wygodne buty i ciepłe ubranie to podstawa — grunt na trasie bywa grząski.
- Zabierz wodę, coś do zjedzenia, mapę, kompas i naładowany telefon.
- Lornetka i aparat się przydadzą, a po zmroku latarka.
- Trzymaj się wyznaczonego szlaku; gospodarz wprost prosi o niezbaczanie z trasy.
- Status zachodniego odcinka do mogiły powstańców potwierdź w nadleśnictwie: 87 643 99 00.
- Ruch dopuszczony jest tylko wschodnią ścieżką, zgodnie z oznaczeniami w terenie.
- Przy wejściu jest zadaszenie i miejsce na ognisko — dobre miejsce na przerwę przed wyjściem lub po powrocie.
- Pętla zaczyna się i kończy przy leśnym parkingu, więc auto zostaje w jednym punkcie.
- Grupa zorganizowana może poprosić o przewodnika w siedzibie Nadleśnictwa Augustów, ul. Turystyczna 19 w Augustowie.
- Przy silnym wietrze i intensywnym deszczu przełóż wejście do rezerwatu na inny dzień.
- Wyjście poza wyznaczoną trasę wymaga zgody Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku.
