Poznaj miejsce, zanim ruszysz
Czytelnia
Herb na bramie, nazwa jeziora, dom wsparty na słupach. Poznaj historie miejsc i szczegóły, na które warto spojrzeć podczas wycieczki. W tekstach znajdziesz mapy, objaśnienia i źródła.
Znajdź tekst dla siebiePrzyjrzyj się z bliska
Trzy lektury na początek
Jak czytać krajobrazPo co domowi podcień?
Słupy, wysunięte piętro i przestrzeń pod nim. Zobacz, jak czytać żuławski dom.
4 min czytaniaCzytajDom podcieniowy nr 4 w Trutnowach na Żuławach.Fot. Wiesława Nowakowska · CC BY-SA 4.0 · kadr
Herby i znakiDwa krzyże, korona i lwy
Skąd korona nad krzyżami i dlaczego tarczy towarzyszą dwa lwy?
GdańskCzytajHerb Gdańska na Bramie Mariackiej.Fot. Starscream · CC BY-SA 3.0 · kadr
1450 · zapis nazwySperdenNazwy miejscŚniardwy. Jedno jezioro, wiele nazw.
Dawne zapisy znamy. Pochodzenie nazwy wciąż pozostaje niepewne.
Historia nazwyCzytajŚniardwy widziane z Niedźwiedziego Rogu.Fot. Nostrix · CC BY 3.0 · kadr
.jpg){kind=link}
Wybierz okolicę
Czytaj według regionu
Język · rzemiosło · pojezierzeKaszuby
Od nazwy krainy do haftu, ceramiki i języka. Czytaj o Kaszubach, a potem odnajduj ślady opowieści nad jeziorami i w muzeach.
Ceramika Neclów w Chmielnie.Fot. Wanda Cyculeńko · CC BY 3.0 · kadr
- Miasta nad Zatoką · Żuławy
Pomorze
Jak odbudowywano Gdańsk, skąd wziął się port w Gdyni i co opowiadają domy podcieniowe? Lektury o miastach nad Zatoką i Żuławach.
Dom podcieniowy nr 4 w Trutnowach na Żuławach.Fot. Wiesława Nowakowska · CC BY-SA 4.0 · kadr
Kapliczki · zamki · miastoWarmia
Warmia we własnych granicach i opowieściach: przydrożne kapliczki, zamki biskupów i kapituły, nazwa Olsztyna oraz przemiany miasta.
Kapliczka w Runowie, w gminie Lidzbark Warmiński.Fot. Tomasz Przechlewski (t.przechlewski) · CC BY 3.0 · kadr
- Jeziora · kafle · dom
Mazury
Spójrz na Mazury przez nazwy jezior, krajobraz polodowcowy i przedmioty z dawnych domów. Kafle, meble i tkaniny prowadzą do historii mieszkańców.
Śniardwy widziane z Niedźwiedziego Rogu.Fot. Nostrix · CC BY 3.0 · kadr
Inżynieria · woda · pograniczeElbląg i okolice
Od nazwy Elbląga po statki na pochylniach. Poznaj Kanał Elbląski i zestaw jego historię z opowieścią o wodzie i domach na Żuławach.
Mechanizm pochylni Buczyniec na Kanale Elbląskim.Fot. Wojciech Pędzich · CC BY 3.0 · kadr
Podlasie i pograniczaPodlasie
Drewniane domy nad Narwią, tkactwo dwuosnowowe, dziedzictwo tatarskie i przemiany miast. Regionalne lektury zaczynające się od pytania o granice Podlasia.
Drewniany dom w północnej części wsi Soce.Fot. Jajeczko · CC BY-SA 3.0 · kadr
Krainy · cegła · wodaKujawy i Pałuki
Dlaczego jeden kierunek nosi dwie nazwy, po czym poznać granicę Kujaw i Pałuk w krajobrazie oraz co robią czynne śluzy Kanału Bydgoskiego.
Śluza Józefinki na Kanale Bydgoskim.Fot. rysnal · CC BY-SA 3.0 · kadr
Wybierz temat
Półki Czytelni
- Nazwy miejscSkąd nazwy miast, wsi, krain i jezior? Krótkie odpowiedzi, dawne zapisy, hipotezy i opowieści, których nie należy mylić z ustaleniami.37 opracowanych nazw
- Herby i znakiHerby miast i województw, historyczne godła regionów i znaki używane zastępczo — z katalogiem, mapą, osią czasu i osobnymi opowieściami.32 opublikowanych znaków
- Krainy i graniceWarmia i Mazury, Podlasie i Kaszuby: historyczne krainy, współczesne województwa i miejsca, które pomagają zrozumieć różnicę.5 tekstów z ilustracjami i źródłami
- Jak czytać krajobrazDomy, kapliczki, zamki, pochylnie i rzeczne rozlewiska. Ilustrowane objaśnienia architektury, inżynierii i przyrody widocznych w terenie.8 tekstów z ilustracjami i źródłami
- Dawniej i dziśGdańsk, Gdynia, Olsztyn, Białystok i Tykocin: przemiany miast oraz porównania dawnych funkcji z tym, co widać dzisiaj. Także opowieść o wodzie na Żuławach.7 tekstów z ilustracjami i źródłami
- Tradycje i rzemiosłoKaszubski haft, ceramika i język, podlaskie tkactwo oraz mazurskie kafle i tkaniny. Żywe praktyki i dawne rzemiosło zachowane w zbiorach muzealnych.6 tekstów z ilustracjami i źródłami
- StatystykiIle miejsc jest sprawdzonych, jak stare są dane i czego w katalogu brakuje. Liczone z katalogu, nie deklarowane.576 miejsc, 28 kierunków
- Jak weryfikujemySkąd biorą się dane praktyczne, co dokładnie znaczy data przy miejscu i czego nie publikujemy, dopóki nie mamy źródła.
- O nasKto prowadzi serwis, po co powstał i czym różni się od kolejnego rankingu atrakcji.
Na spokojnie albo przed drogą
Znajdź swoją lekturę
Wyszukaj nazwę lub temat. Opisy herbów mają też własny katalog znaków.
63 teksty · wyświetlono 8
- Krainy i graniceWarmia a Mazury. Dwie historie w jednym krajobrazieOlsztyn, Frombork i Lidzbark Warmiński leżą na Warmii. Szczytno opowiada historię Mazur. Wspólna nazwa województwa łączy te krainy, ale różnice między nimi wynikają przede wszystkim z dawnych granic i dziejów mieszkańców, a nie z obecności jezior.3 min czytania · 4 źródła↗
- Krainy i granicePodlasie a województwo podlaskie. Co zmienia granica?Historyczne Podlasie i obecne województwo podlaskie tylko częściowo się pokrywają. Suwalszczyzna i ziemia łomżyńska mają odrębne dzieje, a część ziem nazywanych podlaskimi leży dziś w województwach mazowieckim i lubelskim.3 min czytania · 4 źródła↗
- Krainy i graniceGdzie leżą Kaszuby? Region, którego nie zamyka jedna liniaKaszuby poznaje się przez miejscowości, język i kulturę mieszkańców. Dzisiejsze obszary kaszubskie obejmują zarówno okolice pojezierne, jak i nadmorskie oraz miejskie. Granice województwa, parku krajobrazowego i regionu kulturowego odpowiadają na różne pytania.3 min czytania · 5 źródeł↗
- Jak czytać krajobrazPo czym poznać dom podcieniowy? Spójrz ponad słupyW charakterystycznym żuławskim domu podcieniowym słupy podtrzymują wysuniętą część budynku. Pod nią pozostaje osłonięta, otwarta przestrzeń. Najlepiej zacząć od tej relacji między podporami a piętrem, a dopiero potem przyglądać się ozdobnym belkom.4 min czytania · 3 źródła↗
- Jak czytać krajobrazJak rozpoznać gotyk? Od okna do całej budowliSzukaj razem ostrołuków, sklepień, filarów i przypór. Gotycką budowlę rozpoznaje się po układzie form i konstrukcji, a jej wiek potwierdza historia obiektu. Czerwona cegła albo spiczaste okno to dopiero początek obserwacji.3 min czytania · 4 źródła↗
- Jak czytać krajobrazSkąd się biorą jeziora polodowcowe? Krajobraz po lodzie i wodzieLądolód, płynące pod nim wody i wytapiające się bryły lodu pozostawiały różne zagłębienia. Część wypełniła się wodą. Dlatego jezioro polodowcowe może zajmować długą rynnę, rozległe obniżenie wśród moren albo misę po martwym lodzie.4 min czytania · 5 źródeł↗
- Dawniej i dziśGdańsk: co właściwie odbudowano na Głównym Mieście?Za historycznymi fasadami Głównego Miasta kryje się także powojenna dzielnica mieszkaniowa. Odbudowa po zniszczeniach 1945 roku połączyła ratowanie zabytków, odtwarzanie wybranych form i projektowanie domów dla nowych mieszkańców.3 min czytania · 3 źródła↗
- Dawniej i dziśGdynia: jak z osady wyrósł portBudowę gdyńskiego portu rozpoczęto w 1921 roku, jeszcze przed ustawą z 23 września 1922 roku. Szkic Tadeusza Wendy i fotografie kolejnych etapów pozwalają zobaczyć przemianę brzegu lepiej niż opowieść o jednym dniu narodzin miasta.3 min czytania · 4 źródła↗