Opis
W polu czerwonym dwa równoramienne krzyże srebrne, jeden nad drugim w słup, a nad nimi złota korona otwarta. Krzyże nie zachodzą na koronę. Oficjalny opis miejski umieszcza godła na tarczy gotyckiej.
Historia
Na większej pieczęci miejskiej do XIV wieku widniał statek typu koga — najstarsze zachowane przedstawienie pochodzi z 1299 roku. Na przełomie XIV i XV wieku kogę zastąpił na pieczęciach nowszy typ statku, holk. Dwa srebrne krzyże w czerwonym polu miasto nosiło jako godło do połowy XV wieku; w tej postaci znalazły się na chorągwi Głównego Miasta zdobytej pod Grunwaldem w 1410 roku. Po poddaniu się Gdańska Polsce w 1454 roku i w trakcie wojny trzynastoletniej Kazimierz IV Jagiellończyk przybył nad Motławę 1 maja 1457 roku. 15 maja wydał wielki przywilej, a 25 maja osobny dokument, w którym zezwolił na udostojnienie herbu przez dodanie nad krzyżami złotej korony. Znaku nie zmieniono ani w okresie Wolnego Miasta Gdańska, ani po 1945 roku. Wygląd i zasady używania herbu określa uchwała nr XII/390/2003 Rady Miasta Gdańska z 28 sierpnia 2003 roku; herb figuruje też w Statucie Miasta. 25 maja obchodzone jest jako Święto Miasta — pierwsze takie obchody zorganizowano w 2007 roku, w 550. rocznicę przywileju.
Co znaczą godła
Krzyże wywodzi się ze zwierzchności zakonu krzyżackiego nad miastem. Objaśnia się też, że Gdańsk otrzymał dwa krzyże dla odróżnienia od jednokrzyżowego godła Nowego Miasta Elbląga. Barwy nie są zakonne (czerń i srebro), lecz hanzeatyckie: czerwień i biel to barwy Hanzy, do której Gdańsk należał. Z polskimi barwami narodowymi nie mają związku — te ukształtowały się dopiero w XIX wieku. Złota korona otwarta pochodzi z nadania królewskiego i oznacza podniesienie godności miasta oraz jego bezpośrednią więź z monarchą. W wersji wielkiej tarczę podtrzymują dwa złote lwy wspięte, zwrócone do siebie, a złota wstęga u podstawy tarczy niesie dewizę NEC TEMERE NEC TIMIDE, tłumaczoną jako „ani zuchwale, ani bojaźliwie”. Lwy jako trzymacze przyjęto najpewniej za wzorami miast hanzeatyckich, w tym Lubeki, a nie z symboliki królewskiej.