Opis
W polu czerwonym orzeł złoty z aureolą — uchwała podpisuje go wprost jako symbol św. Jana Ewangelisty i to aureola jest w tym godle tym, co je nazywa. Tarczę uchwała opisuje słowami: gotycka, o prostej krawędzi górnej i dwóch łukach bocznych, bez „języczka” u dołu, o stosunku wysokości do szerokości 7:6. Szczegółowy opis samego orła został w załączniku nr 1 i nie jest ogłoszony na stronie powiatu, więc postawę czyta się z wizerunku: skrzydła rozpostarte, głowa zwrócona w prawo heraldyczne, obie łapy na dole tarczy, ogon opadający w lewo. Prawo i lewo liczy się od strony tarczy, więc patrzący ma głowę orła po swojej lewej ręce. Dwie złote belki, z którymi ten orzeł bywa pokazywany, należą do flagi powiatu, nie do herbu. To herb powiatu, nie regionu — ani Dolna Wisła, ani Powiśle własnego herbu nie mają.
Historia
Powiat kwidzyński powstał w reformie administracyjnej 1 stycznia 1999 r.; siedzibą jest Kwidzyn, a w skład wchodzą miasto Kwidzyn, miasto i gmina Prabuty oraz gminy wiejskie Gardeja, Kwidzyn, Ryjewo i Sadlinki — razem około 835 km² na wschodnim brzegu dolnej Wisły. Herb ustanowiła uchwała nr VIII/46/1999 Rady Powiatu Kwidzyńskiego z 7 czerwca 1999 r.; szczegółowy opis orła i wywód heraldyki ziemskiej kwidzyńskiej są w załączniku nr 1 do tej uchwały. Flagę dodano półtora roku później, uchwałą nr XXIX/198/2000 z 27 grudnia 2000 r.: płat czerwony o proporcjach 5:3, a w części czołowej orzeł umieszczony między dwiema złotymi belkami. Belki są jedyną różnicą między flagą a herbem i to one, a nie orzeł, odsyłają wprost do pastorałów biskupich. Na tej samej sesji, uchwałą nr XXIX/199/2000, ustanowiono łańcuchy herbowe ze srebra i bursztynu dla przewodniczącego rady i starosty; sztandar rady powiatu przyjęto uchwałą nr XX/126/2004 z 29 marca 2004 r. i poświęcono 11 listopada 2004 r.
Orzeł nie został wymyślony w 1999 roku. Siódma chorągiew w „Banderia Prutenorum” — spisie chorągwi krzyżackich zdobytych pod Grunwaldem w 1410 r., sporządzonym przez Jana Długosza w 1448 r. i malowanym przez Stanisława Durinka — to chorągiew biskupa pomezańskiego, którą Długosz opisuje jako św. Jana Ewangelistę w postaci żółtego orła z dwoma żółtymi pastorałami po bokach; dowodził nią Markward von Reszemburg. Stolicą biskupstwa pomezańskiego był Kwidzyn, założony przez Krzyżaków w 1233 r. jako Marienwerder, od 1285 r. siedziba biskupstwa i kapituły katedralnej, z katedrą pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty. Powiat wziął z tej chorągwi orła, a flaga dołożyła po jego bokach dwie złote belki — nie pastorały, tylko odesłanie do nich.
Samo Powiśle herbu nie ma i mieć nie może: to region kulturowo-geograficzny, a nie jednostka samorządu, a ustawa z 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach pozwala ustanawiać herby wyłącznie jednostkom samorządu terytorialnego. Nazwa regionu jest przy tym młodsza od wszystkiego, co opisuje: „Powiśle” jako nazwa regionu pojawiło się po raz pierwszy w okresie kampanii przed plebiscytem z 11 lipca 1920 r., który objął cztery zachodniopruskie powiaty — kwidzyński, sztumski, malborski i suski. Wcześniej ta ziemia nazywana była Pomezanią, potem leżała w Prusach Zachodnich, a sam obszar plebiscytowy nosił niemieckie imię Kwidzyna: Marienwerder. Plebiscyt przegrano i obszar został w Niemczech. Dziś Powiśle rozkłada się na kilka powiatów w dwóch województwach, pomorskim i warmińsko-mazurskim; powiat kwidzyński jest tylko jego częścią. Osobny i starszy znak ma samo miasto Kwidzyn: w polu błękitnym srebrny pastorał biskupi z prawej, a z lewej srebrna infuła i pod nią krzyż grecki. Najstarszy wizerunek z XIV w. krzyża jeszcze nie miał — doszedł w XV w., a w XIX w. na krzywaśni pastorału sadzano figurę Marii z Dzieciątkiem, nawiązując do nazwy Marienwerder. Obecną postać herbu miasta ustaliła uchwała nr IX/110/19 Rady Miejskiej w Kwidzynie z 26 września 2019 r.
Co znaczą godła
Orzeł jest w symbolice chrześcijańskiej atrybutem św. Jana Ewangelisty — tak jak lew Marka, wół Łukasza i człowiek Mateusza — a aureola nad jego głową jest tym, co w uchwale nazywa go świętym: bez niej opis mówiłby tylko „orzeł”. Korony ten orzeł nie nosi. Św. Jan był patronem katedry i diecezji pomezańskiej w Kwidzynie, więc godło wskazuje na siedzibę powiatu i na to, że biskupstwo jest od powiatu o siedem wieków starsze. Długosz zapisał tylko barwę orła i pastorałów — żółtą; czerwone pole ma rekonstrukcja chorągwi i to z niej, a nie z opisu, znane są dzisiejsze barwy zestawienia. Dwa pastorały do herbu nie weszły: zamieniono je na dwie złote belki i umieszczono na fladze, po bokach orła, tak jak pastorały stały po bokach orła u Długosza. Ta sama chorągiew odezwała się drugi raz w heraldyce sąsiadów: powiat iławski wziął z niej same pastorały, kwidzyński — samego orła.