Co zostało, a co się zmieniło?
Dawniej i dziś
Gdańsk, Gdynia, Olsztyn, Białystok i Tykocin: przemiany miast oraz porównania dawnych funkcji z tym, co widać dzisiaj. Także opowieść o wodzie na Żuławach.
7opowieści ze źródłami
- 01 / Dawniej i dziś
Gdańsk: co właściwie odbudowano na Głównym Mieście?
Za historycznymi fasadami Głównego Miasta kryje się także powojenna dzielnica mieszkaniowa. Odbudowa po zniszczeniach 1945 roku połączyła ratowanie zabytków, odtwarzanie wybranych form i projektowanie domów dla nowych mieszkańców.
- 02 / Dawniej i dziś
Gdynia: jak z osady wyrósł port
Budowę gdyńskiego portu rozpoczęto w 1921 roku, jeszcze przed ustawą z 23 września 1922 roku. Szkic Tadeusza Wendy i fotografie kolejnych etapów pozwalają zobaczyć przemianę brzegu lepiej niż opowieść o jednym dniu narodzin miasta.
- 03 / Dawniej i dziś
Żuławy: krajobraz, w którym woda wymaga pracy
Żuławskie pola, rowy, wały i przepompownie tworzą wspólny system. Krajobraz delty Wisły powstawał dzięki rzece oraz kolejnym pokoleniom mieszkańców, którzy regulowali wodę i utrzymywali ziemię nadającą się do zamieszkania i uprawy.
- 04 / Dawniej i dziś
Olsztyn: jak czytać zmieniające się Stare Miasto
W Olsztynie średniowieczny układ miasta spotyka się z powojenną odbudową i dekoracjami XX wieku. Rzeka, brama i rynek pomagają odnaleźć dawną przestrzeń, ale wygląd każdej fasady wymaga osobnego odczytania.
- 05 / Dawniej i dziś
Białystok: rezydencja, fabryki i miasto po odbudowie
Białystok można czytać przez kolejne funkcje jego budynków: rezydencję Branickich, handel, przemysł i powojenną odbudowę. Ratusz, fabryka Beckera i miejsce po Wielkiej Synagodze pokazują różne rodzaje zmian. Zachowana forma, odtworzony zabytek i pamięć o nieobecnym budynku nie znaczą tego samego.
- 06 / Dawniej i dziś
Tykocin nad Narwią. Miasto, rynek i pamięć sąsiadów
W Tykocinie warto połączyć spacer po rynku z wizytą w dawnej dzielnicy żydowskiej i spojrzeniem na Narew. Układ miasta wyrasta z handlu, kolejnych fundacji i życia różnych wspólnot. Zachowana synagoga nie oznacza ciągłości dawnego świata: miejscowych Żydów Niemcy zamordowali w 1941 roku.
- 07 / Dawniej i dziś
Kanał Bydgoski. Dlaczego jedne śluzy stoją w parku, a inne pracują
W Bydgoszczy pod jedną nazwą kryją się dwa odcinki kanału. Stary, z lat 1773–1774, kończy się dziś w parku: jego śluzy odnowiono, ale droga wodna biegnie od 1915 roku gdzie indziej. Nowy odcinek ze śluzami Okole i Czyżkówko należy do drogi wodnej Wisła–Odra i pozostaje w eksploatacji. Warto wiedzieć, na który z nich się patrzy.
Przypisy prowadzą do opracowań i materiałów źródłowych. Schematy pomagają czytać tekst; daty i podpisy wyjaśniają, jaki okres i zakres pokazujemy.
Jak pracujemy ze źródłami →