Nazwa miasta 5 z 10

Skąd się wzięła nazwa „Gdynia”?

Gdynia nosi nazwę znacznie starszą od portu i praw miejskich. Wyjaśnienie przywoływane za Hubertem Górnowiczem wiąże ją z nazwą potoku i dawnym określeniem mokrego, bagiennego miejsca.[1]

Wszystkie nazwy miejsc

Pytanie 1

Skąd się wzięła nazwa?

W rekonstrukcji językowej dawny ciek miał nosić nazwę *Gdynia, związaną z podstawą *gъda oznaczającą mokry grunt. Od potoku nazwę mogła przejąć osada. Gwiazdki sygnalizują formy odtworzone przez badaczy, odróżnione od rzeczywiście zapisanej w średniowiecznym dokumencie postaci Gdina.[1]

Między XIV a XVI wiekiem źródła notują także Gdynino i Gdinino. Późniejsze odrzucenie członu -ino przypomina, że nazwa może zmieniać budowę nawet wtedy, gdy ciągłość miejscowości nie budzi wątpliwości. Dzisiejsza krótka forma ma więc średniowieczne poprzedniczki; nie została wymyślona dla inwestycji portowej.[1]

Dawne formy i ich kontekst

  1. 1253
    Gdina

    Wieś wymieniona w dokumencie biskupa włocławskiego Wolimira, dotyczącym parafii oksywskiej.[2][1]

  2. 1365
    Gdynino

    Późniejszy zapis z przyrostkiem -ino, który następnie zanikł.[1]

Stopień pewności

Inne hipotezy

W wykorzystanych źródłach nie ma osobnej, konkurencyjnej hipotezy, którą należałoby postawić obok głównego objaśnienia.

Wyraźnie oddzielamy od ustaleń

Etymologia ludowa

W wykorzystanych źródłach nie odnotowano osobnego ludowego objaśnienia, które trzeba byłoby oddzielić od hipotez badawczych.

Pytanie 2

Czym jest ten obszar i jak ukształtowały się jego granice?

Gdina z 1253 roku to wieś, a Gdynia z 1926 roku to miasto uzyskujące prawa miejskie w okresie budowy portu. Daty opisują dwa różne etapy rozwoju tego samego ośrodka.[2]

Tadeusz Wenda wybrał na port nizinę między Gdynią i Oksywiem. Pierwsza przystań była gotowa w 1923 roku, a 10 lutego 1926 roku podpisano akt nadający Gdyni prawa miejskie. Rozwój portu i zabudowy rozszerzył znaczenie dawnej wiejskiej nazwy na ośrodek o zupełnie innej skali.[2]

Czytając historię miasta, warto zachować obok siebie obie perspektywy: długi rodowód miejscowości oraz krótki, intensywny okres powstawania nowoczesnej Gdyni. Stulecie miasta liczone od praw miejskich nie oznacza stulecia nazwy. W ten sposób średniowieczne świadectwo i międzywojenna architektura układają się w ciąg dalszy jednej opowieści.[2][1]

Powiązane, ale osobne tematy

Od lektury do wycieczki

Zobacz to w terenie

Miejsca i kierunki związane z tekstem. W katalogu sprawdzisz szczegóły potrzebne do zaplanowania wizyty.