Pytanie 1
Skąd się wzięła nazwa?
Urzędowa nazwa województwa jest regularnym przymiotnikiem od Łodzi. Nie należy jednak cofać dzisiejszego wyrazu „łódź” wprost do XIV wieku bez zastrzeżenia: zapis Lodzia dopuszcza kilka różnych rekonstrukcji.[1][2][3][4]
Za najbardziej prawdopodobną przyjmuje się hipotezę topograficzną: związek z dawną podstawą old- i wyrazem łodzia, oznaczającym między innymi łozy lub bagienną roślinność, a także koryto czy zagłębienie terenu.[3]
Najstarsze formy wskazane w źródłach
- 1332
- 1387Lodza
kolejny średniowieczny zapis nazwy osady[3]
Stopień pewności
Inne hipotezy
Od łodzi — propozycja odrzucana
Intuicyjna hipoteza łączy nazwę z łodzią pływającą. Opracowanie Uniwersytetu Łódzkiego odrzuca ją ze względów geograficznych: dawna wieś nie leżała nad rzeką żeglowną.[2][3][4]
Od nazwy osobowej albo cieku
W literaturze rozważano też związek z nazwą osobową Łodzic oraz z nazwą cieku. Są to propozycje konkurencyjne wobec preferowanej dziś interpretacji topograficznej.[2][3]
Wyraźnie oddzielamy od ustaleń
Etymologia ludowa
Pytanie 2
Czym jest ten obszar i jak ukształtowały się jego granice?
Łódzkie jest województwem nazwanym od stolicy, nie dawną krainą wyznaczoną przez jedną tradycję historyczną. Jego granice są wynikiem reformy administracyjnej.[5][1]
Obecne województwo utworzono 1 stycznia 1999 roku, gdy wcześniejszy podział na 49 województw zastąpił system 16 większych jednostek. Porównanie urzędowych wykazów gmin pokazuje, że jego pierwotny obszar złożono z całości dawnych województw łódzkiego i sieradzkiego oraz z części województw częstochowskiego, kaliskiego, konińskiego, piotrkowskiego, płockiego, radomskiego i skierniewickiego. Ustawa wytyczyła dokładny zasięg przez imienny wykaz 177 gmin; siedzibę wojewody i sejmiku wyznaczono w Łodzi. Późniejsza zmiana granic wymaga rozporządzenia Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii zainteresowanych samorządów.[5][6][7][8][9]