Nazwa województwa 15 z 16

Skąd się wzięła nazwa „Wielkopolskie”?

Wielkopolskie pochodzi od Wielkopolski. Łacińska Polonia Maior pojawiła się wcześniej niż nazwa Małopolska i podkreślała rangę starego centrum państwa, nie powierzchnię dzisiejszego województwa.^[1][2]

← Wszystkie nazwy województw

Pytanie 1

Skąd się wzięła nazwa?

Polonia Maior nazywała ziemie dawnego rdzenia piastowskiego wokół Poznania, Gniezna i Kalisza. Dopiero wobec tej utrwalonej nazwy powstała Polonia Minor dla ziem krakowskiej i sandomierskiej.^[1]

Najstarsze formy wskazane w źródłach

1257
Polonia Maior
najstarsze wskazywane użycie łacińskiej nazwy Wielkopolski^[1]
1449
w Wyelgey Polscze, w Wyelkey Polscze
wczesny polski zapis nazwy^[1][3]

Stopień pewności

Inne hipotezy

Hipoteza alternatywna

Wielka czy starsza

Maior bywa popularnie tłumaczone jako „starsza”. Opracowanie IHPAN wskazuje jednak raczej na rangę i znaczenie starego centrum państwa; konstrukcja „Starsza Polska” nie ma tak mocnego oparcia w źródłach jak utrwalony przekład Wielkopolska.^[1][3]

Wyraźnie oddzielamy od ustaleń

Etymologia ludowa

Największe województwo

„Wielko-” nie opisuje powierzchni województwa utworzonego w 1999 roku. Nazwa jest średniowieczna i odnosiła się do miejsca regionu w dawnej Polsce na wiele stuleci przed obecną mapą.^[1][4]

Pytanie 2

Czym jest ten obszar i jak ukształtowały się jego granice?

Województwo wielkopolskie i historyczna Wielkopolska mają wspólny rdzeń, ale różne granice. Współczesna jednostka nie wyczerpuje całej historii zasięgu tej nazwy.^[4][2][1]

Obecne województwo utworzono 1 stycznia 1999 roku, gdy wcześniejszy podział na 49 województw zastąpił system 16 większych jednostek. Porównanie urzędowych wykazów gmin pokazuje, że jego pierwotny obszar złożono z całości dawnego województwa poznańskiego oraz z części województw bydgoskiego, gorzowskiego, kaliskiego, konińskiego, leszczyńskiego, pilskiego i zielonogórskiego. Ustawa wytyczyła dokładny zasięg przez imienny wykaz 226 gmin; siedzibę wojewody i sejmiku wyznaczono w Poznaniu. Późniejsza zmiana granic wymaga rozporządzenia Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii zainteresowanych samorządów.^{[4][5][6][7][8]}

Powiązane, ale osobne tematy

Metryka hasła

Przedmiot: województwo wielkopolskie
Typ pochodzenia: od regionu
Nazwa urzędowa od: 1 stycznia 1999^[4]

Źródła

1
WielkopolskaTomasz Jurek · Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. V, z. 3, IHPAN · 2011 · s. 578–601, zwłaszcza część Ac „Nazwa Wielkopolski”
2
Miejsce nazw jednostek administracyjnych w choronimiiEwa Wolnicz-Pawłowska · Onomastica 65 · 2021 · s. 356–358
3
Słownik etymologiczny nazw geograficznych PolskiMaria Malec · Wydawnictwo Naukowe PWN · 2003 · hasła „Śląsk”, „Kujawy”, „Lublin”, „Łódź”, „Małopolska”, „Mazowsze”, „Opole”, „Podkarpacie”, „Podlasie”, „Pomorze” i „Wielkopolska”
4
Ustawa o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwaDziennik Ustaw 1998 nr 96, poz. 603 · 1998 · art. 1–3 i 5 oraz załącznik z wykazem gmin
5
Rozporządzenie w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województwDziennik Ustaw 1996 nr 130, poz. 612 · 1996 · załącznik z wykazami gmin 49 województw
6
Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia gmin wchodzących w skład województwDziennik Ustaw 1997 nr 47, poz. 306 · 1997 · § 1, zmiany obowiązujące przed reformą z 1999 roku
7
Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia gmin wchodzących w skład województwDziennik Ustaw 1998 nr 38, poz. 218 · 1998 · zmiany obowiązujące przed reformą z 1999 roku
8
Podział administracyjny PolskiGłówny Urząd Statystyczny · 2025 · sekcja o reformie z 1999 roku i podziale według stanu na 1 stycznia 2025 roku