Pytanie 1
Skąd się wzięła nazwa?
Warmia jest nazwą starszej pruskiej krainy plemiennej, utrwaloną następnie przez diecezję i dominium biskupie. Choronim Mazury pojawił się znacznie później, po zmianach administracyjnych z 1818 roku; Mazurami nazywano zarazem przybyszów z Mazowsza zasiedlających południowe i wschodnie Prusy.[1][2][3]
Najstarsze formy wskazane w źródłach
Stopień pewności
Inne hipotezy
Co znaczyła nazwa Warmów
Dalsza etymologia Warmii pozostaje niepewna. Proponowano związki z litewskim określeniem trzmiela, pruskim wyrazem odnoszonym do czerwieni oraz nazwą skandynawską. Wszystkie próbują objaśnić nazwę plemienia, nie współczesny łącznik w nazwie województwa.[1]
Mazury od mazi czy od Mazurów
Encyklopedia Warmii i Mazur przytacza za Janem Grzenią wywód od mazi i zajęcia smolarzy. Jednocześnie przypomina, że Mazurami nazywano osadników z Mazowsza; oba związki trzeba pokazać osobno, bez udawania jednego pewnego rozstrzygnięcia.[2]
Wyraźnie oddzielamy od ustaleń
Etymologia ludowa
W wykorzystanych źródłach nie odnotowano osobnego ludowego objaśnienia, które trzeba byłoby oddzielić od hipotez badawczych.
Pytanie 2
Czym jest ten obszar i jak ukształtowały się jego granice?
Warmińsko-mazurskie nie oznacza, że Warmia i Mazury są jedną krainą ani że województwo jest dokładną sumą obu. To nazwa administracyjna złożona z dwóch ważnych odniesień regionalnych.[7][1][2][4]
Obecne województwo utworzono 1 stycznia 1999 roku, gdy wcześniejszy podział na 49 województw zastąpił system 16 większych jednostek. Porównanie urzędowych wykazów gmin pokazuje, że jego pierwotny obszar złożono z całości dawnego województwa olsztyńskiego oraz z części województw ciechanowskiego, elbląskiego, ostrołęckiego, suwalskiego i toruńskiego. Ustawa wytyczyła dokładny zasięg przez imienny wykaz 116 gmin; siedzibę wojewody i sejmiku wyznaczono w Olsztynie. Późniejsza zmiana granic wymaga rozporządzenia Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii zainteresowanych samorządów.[7][8][9][10][11]