Pytanie 1
Skąd się wzięła nazwa?
Najpewniejszym ogniwem wyjaśnienia jest związek regionu z Warmami, jednym z ludów dawnych Prus. Ich ziemię łączy się z północną częścią późniejszej Warmii. W obrębie krainy ukształtowanej w średniowieczu znalazły się również obszary zamieszkiwane wcześniej przez inne plemiona pruskie.[1]
Dawny zapis Ermelandia należy czytać jako formę nazwy w konkretnym źródle. Rutkowski pokazuje, że podobne brzmienie wyrazów w tekstach skandynawskich może prowadzić do pochopnych utożsamień geograficznych. Dlatego podajemy poświadczenie z datą i kontekstem, bez przesuwania narodzin nazwy do epoki, której dokument nie potwierdza.[2]
Dawne formy i ich kontekst
- 1231Ermelandia
Kontynentalne poświadczenie wskazane w badaniach Rafała Rutkowskiego, w Liber census Daniae. Autor odróżnia je od wcześniejszych, spornych identyfikacji przekazów skandynawskich.[2]
Stopień pewności
Inne hipotezy
Co znaczyła nazwa Warmów?
Proponowano związek z litewskim określeniem trzmiela, pruskim słowem odnoszącym się do czerwieni, a także podobną nazwą skandynawską. Są to próby objaśnienia nazwy plemienia; ich przytoczenie nie oznacza rozstrzygnięcia między nimi.[1]
Wyraźnie oddzielamy od ustaleń
Etymologia ludowa
W wykorzystanych źródłach nie odnotowano osobnego ludowego objaśnienia, które trzeba byłoby oddzielić od hipotez badawczych.
Pytanie 2
Czym jest ten obszar i jak ukształtowały się jego granice?
Historyczna Warmia wiąże się z dominium biskupów i kapituły. Nie należy jej utożsamiać ani z całą diecezją warmińską, ani z całym województwem warmińsko-mazurskim.[1][3]
Diecezję utworzono w 1243 roku, a granice dóbr biskupich i kapitulnych kształtowano etapami. Zarys historycznej krainy prowadzi od Zalewu Wiślanego w głąb lądu, ku Olsztynowi. Frombork, Lidzbark Warmiński i Olsztyn pokazują różne role miejskich ośrodków tej historii.[1]
W nazwie województwa utworzonego w 1999 roku Warmia występuje obok Mazur. Sama nazwa administracyjna nie ustanawia jednak nowej wspólnej krainy historycznej. W czytelni osobno wyjaśniamy pochodzenie słowa, a osobno wskazujemy, jak rozpoznać obszar, do którego odnosi się wybrana mapa.[3][1]