Nazwa województwa 13 z 16

Skąd się wzięła nazwa „Świętokrzyskie”?

Nazwa prowadzi od Gór Świętokrzyskich do Świętego Krzyża — kościoła i klasztoru na Łyścu. Od tego miejsca nazwano górę, pasmo, region i w końcu województwo.[1][2]

Wszystkie nazwy województw

Pytanie 1

Skąd się wzięła nazwa?

Przed upowszechnieniem obecnej nazwy funkcjonowały Łysiec, Łysa Góra i Łysogóry. Określenie Święty Krzyż wiąże miejsce z kościołem i klasztorem, a nazwa całych Gór Świętokrzyskich rozszerza ten punktowy znak na pasma regionu.[1]

Najstarsze formy wskazane w źródłach

  1. ok. 1557
    Mons S. Crucis

    Góra Świętokrzyska na mapie Wacława Grodeckiego[1]

  2. 1674
    Góry Świętokrzyskie

    najstarsze użycie nazwy pasma wskazane przez Jerzego Gągola[1]

Stopień pewności

Inne hipotezy

W wykorzystanych źródłach nie ma osobnej, konkurencyjnej hipotezy, którą należałoby postawić obok głównego objaśnienia.

Wyraźnie oddzielamy od ustaleń

Etymologia ludowa

Książę Emeryk przynosi relikwie

Legenda opowiada o węgierskim królewiczu Emeryku, jeleniu z krzyżem i darze relikwii dla klasztoru. Wykorzystuje rzeczywisty związek nazwy z kościołem i klasztorem, ale jej opowieść o przybyciu relikwii nie zgadza się z ustalaną dziś chronologią źródeł.[3][1]

Pytanie 2

Czym jest ten obszar i jak ukształtowały się jego granice?

Świętokrzyskie jest województwem nazwanym od Gór Świętokrzyskich, lecz obejmuje obszar większy niż samo pasmo. Granice gór, regionu i administracji odpowiadają na trzy różne pytania.[4][1][2]

Obecne województwo utworzono 1 stycznia 1999 roku, gdy wcześniejszy podział na 49 województw zastąpił system 16 większych jednostek. Porównanie urzędowych wykazów gmin pokazuje, że jego pierwotny obszar złożono z części dawnych województw kieleckiego, częstochowskiego, piotrkowskiego, radomskiego i tarnobrzeskiego. Ustawa wytyczyła dokładny zasięg przez imienny wykaz 102 gmin; siedzibę wojewody i sejmiku wyznaczono w Kielcach. Późniejsza zmiana granic wymaga rozporządzenia Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii zainteresowanych samorządów.[4][5][6][7][8]

Powiązane, ale osobne tematy