Opis
Tarcza gotycka dzielona w pas, w obu polach krzyż joannicki (maltański) o ramionach rozszerzających się ku końcom. W polu górnym srebrnym (białym) krzyż czerwony, w polu dolnym czerwonym krzyż srebrny (biały) na złotym deseniu stylizowanym na sieć rybacką. Oba krzyże obwiedzione złotem, całość ujęta czarnym konturem.
Historia
Elbląg założył zakon krzyżacki w 1237 roku, prawa miejskie na prawie lubeckim miasto otrzymało w 1246 roku. Na najstarszej pieczęci z 1242 roku widnieje koga z masztem — znak handlu morskiego i Hanzy; statek wracał na pieczęciach jeszcze około 1350 i w 1424 roku, gdzie przenika się już z krzyżami. Dwa krzyże w układzie zbliżonym do dzisiejszego pojawiły się na pieczęci z 1357 roku, a od 1377 roku ujęto je w tarczę. Na pieczęciach z około 1454 oraz z 1470 i 1488 roku tarczę z krzyżami trzyma anioł. Trzy chorągwie elbląskie zdobyte pod Grunwaldem w 1410 roku, różniące się drobnymi szczegółami, opisał Jan Długosz w „Banderia Prutenorum”. Odrębny herb miało Nowe Miasto Elbląg — tarcza dzielona w słup, w jednym polu trzy róże w słup, w drugim krzyż — używany do wchłonięcia Nowego Miasta przez Stare Miasto w 1478 roku. Obecny wzór herbu, dzielonego w pas z dwoma krzyżami, zatwierdziła w 1962 roku Miejska Rada Narodowa.
Co znaczą godła
Krzyże wiąże się przede wszystkim z władzą zakonu krzyżackiego nad miastem, choć część badaczy tłumaczy je przynależnością Elbląga do Hanzy, a jeszcze inni odwołują się do formy krzyża joannickiego. Czerwień i biel miasto przejęło od Lubeki, skąd przyszli pierwsi osadnicy i której prawo Elbląg przyjął; te same barwy w herbie Gdańska wywodzi się z szerszej tradycji hanzeatyckiej. Deseń w dolnym polu czyta się dwojako: jako sieć rybacką, czyli odniesienie do morza i rybołówstwa, albo jako odwzorowanie kraty bramnej z Bramy Targowej, jedynej zachowanej bramy miejskiej. Bywa też objaśniany technicznie: średniowieczna heraldyka oddawała barwy rastrem, a prosta krata rastru z czasem została odczytana i przerysowana jako sieć.