Opis
W polu złotym gryf czarny wspięty, ukoronowany koroną złotą, z językiem czerwonym, zwrócony w prawo heraldyczne. Tarcza najczęściej hiszpańska. Z barw herbu — czerni godła i złota pola — wywodzi się flaga kaszubska: dwa pasy poziome, czarny u góry, złoty u dołu.
Historia
Gryf pojawił się na Kaszubach pod koniec XII w. na pieczęciach władców księstwa pomorskiego. Od połowy XIII w. książęta ci używali tytułu kaszubskiego: pieczęć Barnima I z lat 1249–1253 nosi napis „Sigillum Barnym illustris ducis Slavorum et Cassubie”. Czarny gryf w polu złotym był herbem księstwa kaszubskiego i zajmował pierwsze pole górnego rzędu w dziewięciopolowym herbie wielkim Księstwa Pomorskiego; działacze kaszubscy przejęli ten wizerunek od książąt wołogoskich.
Władcy Pomorza Zachodniego posługiwali się gryfem bez korony. Koronę upowszechnił na początku XX w. Aleksander Majkowski, który ukoronowane gryfy widywał w Greifswaldzie, gdzie studiował, i w katedrze oliwskiej. Od listopada 1908 r. wydawał w Kościerzynie pismo „Gryf” z ukoronowanym czarnym gryfem w winiecie. Znak rozszedł się przede wszystkim przez czasopisma — po „Gryfie” trafił do winiet „Zrzeszë Kaszëbsczi”, „Kaszëb”, „Pomeranii” — przez literaturę, w tym „Żëcé i przigòdë Remùsa”, oraz przez haft Franciszki Majkowskiej, siostry Aleksandra. Sięgnęło po niego także wojsko: 66 Kaszubski Pułk Piechoty, formowany na podstawie rozkazu z 8 października 1919 r., otrzymał odznakę pułkową w postaci ośmiokątnej tarczy z czarnym gryfem na żółtym polu, w otoku z dewizą „Nigde do zgube nie przyńdą Kaszube”; odznakę zatwierdził 15 września 1925 r. minister spraw wojskowych Władysław Sikorski. Czarno-złotą flagę pokazano publicznie 18 sierpnia 1929 r. w Kartuzach, przy powołaniu Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów. Opis herbu spisano w deklaracji ideowej stowarzyszenia Kaszëbskô Jednota z 7 września 2011 r.
Co znaczą godła
Gryf to zwierzę złożone z ciała lwa oraz głowy i skrzydeł orła — znak siły i czujności, przejęty wprost z heraldyki książęcej, a nie wymyślony dla regionu. Korona odsyła do tytułu księcia Kaszub i do pamięci o odrębnym księstwie; ona też odróżnia gryfa kaszubskiego od nieukoronowanego gryfa województwa pomorskiego. Czerń godła i złoto pola weszły do użytku jako barwy kaszubskie i z nich zbudowano flagę. Czerwony język jest heraldycznym uzbrojeniem godła.