Czy naprawdę warto?
Warta drogi jest sama budowla. Drewniana, na planie prostokąta, o zielonych ścianach. Muzułmański Związek Religijny datuje meczet na drugą połowę XVIII wieku, opisuje dwie wieżyczki wykończone półksiężycami, wywodzi historię obiektu od czasów Jana III Sobieskiego i podaje, że budynek jest zachowany w doskonałym stanie, a generalny remont przeszedł w 1846 roku. Muzułmańska Gmina Wyznaniowa w Kruszynianach, która obiekt prowadzi, przedstawia go jako najstarszy w Polsce drewniany meczet muzułmański i zaznacza, że w granicach Rzeczypospolitej są tylko dwa takie obiekty — drugi stoi w Bohonikach. Od 22 października 2012 roku oba meczety wraz z mizarami są pomnikiem historii. Wnętrze zwiedza się z przewodnikiem i dzieli się ono na dwie części: salę modlitw dla mężczyzn i salę dla kobiet. W męskiej jest balkon wsparty na drewnianych słupach, na który prowadzą drewniane schody. Zakończenie ostatniego remontu gospodarz ogłosił 21 stycznia 2021 roku — wymieniono deski podłogowe w sali męskiej na impregnowane ciśnieniowo, wzmocniono nadproże okna w ścianie działowej między salami oraz konstrukcję balkonu, oczyszczono i zaimpregnowano słupy i schody. Odbioru prac dokonała podlaska konserwator zabytków, prof. Małgorzata Dajnowicz. Rozczarowaniem bywają zasady, jeśli poznasz je dopiero na miejscu. To obiekt sakralny i gospodarz oczekuje należytej powagi: przed wejściem zdejmuje się obuwie, wewnątrz obowiązuje zakaz robienia zdjęć, słuchania muzyki i spożywania alkoholu, a osobom pod wpływem alkoholu wstęp jest zabroniony. Przez cały czas trzeba stosować się do poleceń przewodnika. Jeżeli planowałeś wynieść stąd zdjęcia wnętrza, ten plan porzucasz już na progu. Wstęp kosztuje 15 zł od osoby dorosłej i 10 zł od dzieci i młodzieży szkolnej. Zorganizowane grupy i wycieczki szkolne płacą 10 zł od osoby, przy czym grupę stanowi minimum 20 osób. Gmina tłumaczy, na co idą pieniądze: podatki, energia elektryczna, sprzątanie i wymagane remonty. Podwyżka weszła 1 kwietnia, a wcześniej — jak pisze gmina — opłaty utrzymywały się na poziomie z 2023 roku. U przewodnika kupisz pamiątki: przewodnik, pocztówki, breloczki. Najwięcej zależy od terminu. Od maja do końca września gmina zaprasza wszystkich chętnych od 9.00 do 19.00 i nikt nie musi się zapowiadać. W pozostałych miesiącach przyjazd ustala się wcześniej telefonicznie z przewodnikiem-administratorem, Dżemilem Gembickim, pod numerem 502 543 871 — i to jest różnica między wizytą a nadłożeniem 56 km. Tyle właśnie dzieli Kruszyniany od Białegostoku drogą przez Supraśl i Krynki, wiodącą przez środek Puszczy Knyszyńskiej. Około 250 metrów na wschód od meczetu leży mizar, czyli cmentarz muzułmański, objęty tym samym pomnikiem historii. Narodowy Instytut Dziedzictwa opisuje, że najstarsze części mizarów mają ziemne mogiły z dużymi głazami umieszczonymi na przeciwległych krańcach. O to, czy i kiedy wejść na mizar, najlepiej zapytać przewodnika na miejscu. W samej wsi Punkt Informacji Turystycznej w Sokółce wskazuje też Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej oraz Restaurację „Tatarska Jurta" z kuchnią tatarską.
Dla kogo to dobry wybór?
Na dzień z jazdą przez Puszczę Knyszyńską, jeśli chcesz zobaczyć obiekt, o którym gospodarz pisze, że drugi taki stoi tylko w Bohonikach. Zwiedzanie odbywa się we wnętrzu, więc pogoda nie przekreśla wizyty. Latem można przyjechać bez zapowiedzi, między 9.00 a 19.00.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Od października do kwietnia bez wcześniejszego telefonu pod 502 543 871 możesz zastać zamknięte drzwi. Odpuść też, jeśli jedziesz po zdjęcia wnętrza — fotografowanie w środku jest zabronione. W weekend nie dojedziesz tu autobusem powiatowym, bo linia z Sokółki kursuje od poniedziałku do piątku.
Praktyczne wskazówki
- Od października do kwietnia zadzwoń wcześniej pod 502 543 871 i umów termin z przewodnikiem-administratorem.
- Obuwie zdejmuje się przed wejściem do meczetu, to nakaz religijny.
- Wewnątrz nie robi się zdjęć, nie słucha muzyki i nie pije alkoholu.
- Osoby pod wpływem alkoholu nie zostaną wpuszczone do meczetu.
- To obiekt sakralny: zachowaj powagę i stosuj się do poleceń przewodnika.
- Grupę stanowi minimum 20 osób i wtedy bilet kosztuje 10 zł od osoby.
- U przewodnika kupisz pamiątki: przewodnik, pocztówki, breloczki.
- Jadąc autobusem powiatowym w dzień roboczy, sprawdź kursy dzień wcześniej — gmina Krynki sama to zaleca, zwłaszcza przed świętami i weekendami.
- Opłaty za wstęp idą na utrzymanie budynku: podatki, prąd, sprzątanie i remonty.
- Około 250 metrów na wschód leży mizar; o wejście na cmentarz zapytaj przewodnika.
