Czy naprawdę warto?
To budowla współczesna, a nie zabytek — kamień węgielny położono 14 października 1973 r., a ołtarz główny i całą świątynię wyświęcono dopiero 11 października 1992 r. Jedna dekada poszła na konstrukcję, druga na wykańczanie wnętrza; prace zewnętrzne zakończono wiosną 1982 r. Kto jedzie tu po patynę stuleci, trafi pod coś zupełnie innego: bryłę wspartą na czterech żelbetowych kolumnach, z której jedni fachowcy wyczytywali inspiracje Le Corbusierem, inni staroruskie cerkwie słupowe. Projekt Aleksandra Grygorowicza uhonorowano m.in. nagrodą imienia św. Brata Alberta. Największym ograniczeniem jest sam tryb wejścia. Sobór nie działa jak muzeum z kasą i godzinami otwarcia: wnętrze zwiedza się wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym z kancelarią parafialną, a okno 10:00-13:00 i 14:00-17:00 to po prostu godziny pracy tej kancelarii. Niedziele i święta cerkiewne są z tego wyłączone, a kalendarz prawosławny nie pokrywa się z powszechnym, więc przyjazd bez telefonu bywa przyjazdem pod zamknięte drzwi. Turystów indywidualnych oprowadza pracownik sklepiku przy cerkwi, więc wizyta jest prowadzona, a nie samodzielna. Nie jest to obiekt bezpłatny, choć nie da się z góry powiedzieć, ile kosztuje. Parafia informuje tylko tyle, że cegiełki-wejściówki nabywa się w kancelarii parafialnej w dniu zwiedzania. Kwoty nie ma ani na stronie parafii, ani na stronie miasta, nie ma też widełek ani stawki ulgowej — o wysokość najlepiej zapytać przy umawianiu wizyty. Sobór jest czynną cerkwią katedralną i liturgia ma pierwszeństwo. Św. Liturgia w dni powszednie zaczyna się o 8:00, w niedziele o 8:00 i 10:00 (latem, poza Wielkim Postem, o 7:30 i 9:00), całonocne czuwania w soboty i przed większymi świętami o 17:00, akatysty w niedziele i większe święta również o 17:00. Od 10 listopada 2025 r. proboszczem jest Biskup Hajnowski Paweł. Za to wnętrze wynagradza formalności. Polichromie malował Dymitrios Andonopulos z Grecji w latach 1986-1990, przyjeżdżając dwa razy w roku na dwa-trzy tygodnie i traktując tę pracę jako ofiarę na rzecz parafii — honoraria ledwie pokrywały koszty podróży. Nieregularnie rozmieszczone okna wypełniają witraże prof. Adama Stalony-Dobrzańskiego z Krakowa, rzadkość w świątyniach prawosławnych, a główny ikonostas wyróżnia misterne ceramiczne obramowanie ikon i drzwi. W krypcie dolnej cerkwi spoczywa o. Antoni Dziewiatowski, proboszcz od 1951 r. do śmierci w 1995 r., budowniczy soboru i patron ulicy, przy której świątynia stoi.
Dla kogo to dobry wybór?
Dla ciebie, jeśli interesuje cię architektura sakralna XX wieku albo prawosławie na Podlasiu — w Puszczy Białowieskiej to obiekt innego gatunku niż drewniane cerkiewki i leśne szlaki. Zadzwoń do kancelarii, zanim wyjedziesz, bo bez uzgodnionej wizyty do wnętrza nie wejdziesz.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Odpuść w niedziele i święta cerkiewne — wtedy się nie zwiedza. Odpuść też, jeśli nie chcesz dzwonić z wyprzedzeniem albo nie masz jak dostosować stroju: obowiązują zakryte ramiona i nogi, a kobiety powinny mieć okrytą głowę. W połowie maja sobór bywa salą konkursu chóralnego i zwiedzanie schodzi na drugi plan.
Praktyczne wskazówki
- Telefon do kancelarii parafialnej: 85 873-29-71 lub 512-217-599; w obiegu jest też numer 85 873 47 23.
- Zwiedzanie odbywa się w godzinach 10:00-13:00 i 14:00-17:00, oprócz niedziel i świąt cerkiewnych, i wymaga wcześniejszego uzgodnienia telefonicznego.
- Cegiełkę-wejściówkę kupuje się w kancelarii parafialnej w dniu zwiedzania.
- Turystów indywidualnych oprowadza pracownik sklepiku cerkiewnego przy soborze.
- Grupy zorganizowane umawiają się tym samym telefonem, z wyprzedzeniem.
- Strój obowiązkowy: kobiety i mężczyźni z zakrytymi ramionami i nogami, kobiety dodatkowo z okrytą głową.
- Miasto udostępnia bezpłatną audiodeskrypcję soboru w pliku MP3, przygotowaną w projekcie „Hajnówka dostępna".
- Św. Liturgia: dni powszednie 8:00, niedziele 8:00 i 10:00 (latem poza Wielkim Postem 7:30 i 9:00), czuwania w soboty i przed większymi świętami 17:00, akatysty 17:00.
- 45. Międzynarodowy Festiwal „Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej" zaplanowano na 11-16 maja 2026 r.; 44. edycja odbyła się 12-17 maja 2025 r.
- Świątynia ma dwie kondygnacje: trzy z siedmiu ołtarzy są w dolnej cerkwi, baptysterium na górnym poziomie.
