Czy naprawdę warto?
Powód, dla którego się tu jedzie, stoi na zewnątrz cerkwi: lesiste wzgórze otoczone drewnianymi krzyżami wotywnymi, które od setek lat przynoszą tu ludzie z prośbą i modlitwą, a pod którymi kryją się ich osobiste troski, smutki i radości. Poprzednia cerkiew spłonęła doszczętnie po podpaleniu w 1990 r., a nową, już murowaną, wyświęcono w 1998 r. To nie jest obiekt turystyczny z kasą i trasą zwiedzania, tylko czynny żeński klasztor, założony na Świętej Górze w 1947 r. Gospodarz pisze wprost, że jest to przede wszystkim miejsce modlitwy i na terenie całego sanktuarium należy zachować ciszę. Do wnętrza cerkwi trzeba wejść w długich spodniach lub spódnicy i z przykrytymi ramionami — osoby w krótkich spodenkach i z odkrytymi ramionami nie są wpuszczane. W środku nie wolno robić zdjęć, na Świętą Górę nie wolno wprowadzać zwierząt, a na całym terenie obowiązuje zakaz palenia tytoniu i spożywania alkoholu. Można natomiast zostać w cerkwi na czas nabożeństwa, jeśli uszanuje się obowiązujące zasady i nie zwraca na siebie uwagi. Godziny zwiedzania — 10.00–16.00 w dni powszednie, 11.00–16.00 w soboty i 13.00–16.00 w niedziele oraz święta — gospodarz sam nazywa orientacyjnymi. Jeśli akurat trwa nabożeństwo, trzeba cierpliwie poczekać na jego zakończenie, a nabożeństwa wypadają regularnie: w dni powszednie o 5.00, 8.00 i 17.00, w soboty o 6.00, 9.00 i 17.00, w niedziele i święta o 10.00 i 17.00, w środy o 17.00 akafist przed Iwierską Ikoną Matki Bożej. Rejestr zabytków opisuje cerkiew jako dostępną dla zwiedzających z zewnątrz i otwieraną w czasie nabożeństw — i to jest uczciwy obraz tego, na co można liczyć bez wcześniejszego planu. Największą pułapką jest jesień i zima. Klasztor uprzedza, że w tym okresie nie ma stałych dyżurów ani obsługi zwiedzających, a bieżące informacje wywiesza na drzwiach sklepiku z pamiątkami. Wtedy zamiast planować godzinę, lepiej zadzwonić pod 507 761 241; tym samym numerem uzgadnia się przyjazd grupy, z datą i przybliżoną godziną. Ruch bywa tu bardzo różny. Najliczniejsze pielgrzymki przybywają na święto Przemienienia Pańskiego 18 i 19 sierpnia, ale pielgrzymi i turyści docierają na Świętą Górę przez cały rok. Portal turystyczny powiatu siemiatyckiego podaje, że Grabarka jest dziś najważniejszym miejscem kultu religijnego wyznawców prawosławia w Polsce. Miejsce zasłynęło w 1710 r., podczas epidemii cholery na Podlasiu — według kroniki siemiatyckiej parafii ratunek znalazło wtedy około 10 tys. ludzi, którzy przyszli tu z krzyżami, obmywali się i pili wodę ze źródełka, a w podzięce zbudowano drewnianą kapliczkę Przemienienia Pańskiego. Wizyta nic nie kosztuje. Jedyne pieniądze zostawia się w monasterskim sklepiku, gdzie siostry sprzedają pisane ikony, książki, płyty z cerkiewnym śpiewem i drobiazgi z monasterskiej rękodzielni, a same zakupy opisują jako ofiarę na Klasztor; sklepik otwierany jest w godzinach zwiedzania, o ile nie trwa właśnie nabożeństwo. Dookoła są Lasy Nurzeckie, dawna Puszcza Mielnicka, a w pobliżu płynie Moszczona, która 7 km dalej na południe uchodzi do Bugu — okolica sama podpowiada, żeby doliczyć do wizyty spacer.
Dla kogo to dobry wybór?
Dla kogoś, kto chce zobaczyć czynny prawosławny klasztor i wzgórze krzyży wotywnych, i potrafi zachować ciszę w miejscu modlitwy. Dobre na krótki przystanek w drodze z Siemiatycz w stronę Hajnówki, także dla podróżujących koleją.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Odpuść, jeśli jedziesz z psem — na Świętą Górę nie wolno wprowadzać zwierząt. Odpuść też w krótkich spodenkach i z odkrytymi ramionami, bo do wnętrza cerkwi cię nie wpuszczą. Jesienią i zimą, gdy zależy ci na wejściu do środka, najpierw zadzwoń — w tym okresie nie ma stałych dyżurów ani obsługi zwiedzających.
Praktyczne wskazówki
- Do wnętrza cerkwi wejdziesz w długich spodniach lub spódnicy i z przykrytymi ramionami; w krótkich spodenkach i z odkrytymi ramionami nie wpuszczą cię do środka.
- Wewnątrz świątyni nie wolno robić zdjęć.
- Psa zostaw w domu — na Świętą Górę nie wolno wprowadzać zwierząt.
- Na terenie całego sanktuarium obowiązuje cisza oraz zakaz palenia tytoniu i spożywania alkoholu.
- Jeśli w godzinach zwiedzania trwa nabożeństwo, poczekaj na jego zakończenie; możesz też zostać w cerkwi na czas nabożeństwa.
- Przyjazd grupy uzgodnij wcześniej telefonicznie pod numerem 507 761 241, podając datę i przybliżoną godzinę.
- Jesienią i zimą kieruj się informacjami wywieszonymi na drzwiach sklepiku z pamiątkami — wtedy nie ma stałych dyżurów.
- Sklepik jest otwierany w godzinach zwiedzania, o ile nie trwa nabożeństwo; pytania pod 507 761 241 lub na grabarkasklep@o2.pl.
- W środy o 17.00 odprawiany jest akafist przed Iwierską Ikoną Matki Bożej.
- Pociągiem jedź do przystanku Sycze, dalej pieszo; do cerkwi jest stamtąd około 1,5 km w linii prostej, więc doliczaj czas.
- Na 18 i 19 sierpnia, święto Przemienienia Pańskiego, przyjeżdżają najliczniejsze pielgrzymki.
- Kontakt do klasztoru: 507 761 241, grabarkaklasztor@gmail.com.
