Czy naprawdę warto?
To, po co naprawdę warto tu przyjechać, mieści się w krawędzi wysoczyzny. Strumienie spływające do Zalewu Wiślanego wyżłobiły w niej głębokie wąwozy, a park opisuje je jako potoki o charakterze górskim; wymienia wśród nich Grabiankę. Doliny erozyjne sięgają czasem 40–60 metrów głębokości, a w dolinie Srebrnego Potoku zbocza mają czterdzieści metrów. Tego z mapy nie widać. Park to obszar, nie obiekt: 13 417,47 ha plus 7679,16 ha otuliny, rozłożone na cztery gminy — Elbląg, Tolkmicko, Milejewo i Frombork. Nie ma tu bramy ani kasy, nie ma też jednego punktu, pod który się podjeżdża. Wizyta układa się dopiero wtedy, gdy wybierzesz konkretny cel: jedną ze ścieżek, jeden z rezerwatów albo jeden ze szlaków w Bażantarni. Najprościej wejść do parku od strony Elbląga, przez Bażantarnię — kompleks leśny o powierzchni 369 ha, leżący w strefie krawędziowej. Frontowa część ma charakter parkowo-pałacowy i stoi w niej zabytkowy młyn wodny z XIX wieku, dziś hotel; dziko robi się dopiero w głębi wąwozów. Ścieżka przyrodniczo-historyczna liczy 6 km i siedem tablic, startuje przy Muszli koncertowej i prowadzi obok pomnika przyrody, wiaty Bartek, obelisku A. Papaua i drogi do Mostku Elewów, a na końcu wzdłuż Srebrnego Potoku. Znakowane szlaki są od 3,6 km (odcinek „Leśny” szlaku niebieskiego, łatwy, około godziny) do 9 km (żółty „Okólny”, około trzech godzin); odcinek „Górski” tego samego niebieskiego szlaku, 6,4 km i około 2,5 godziny, jest opisany jako trudny. Dwie pozostałe ścieżki trzeba wziąć takimi, jakie są. Kraina Buka ma 55 metrów i dziewięć przystanków, biegnie wokół siedziby parku przy ul. Bohaterów Westerplatte 18 i jest raczej dodatkiem do zajęć pod tamtejszą wiatą niż celem wyjazdu. Ptasi Raj w Rangórach ma 240 metrów i kończy się czatownią na pomoście — i właśnie w tym jest tu sens: park podaje, że w rezerwacie zinwentaryzowano ponad 200 gatunków ptaków, w tym 86 lęgowych. Bez lornetki zobaczysz niewiele, sama ścieżka zresztą ją zaleca. Przyrodnicze liczby parku: około 800 gatunków flory, w tym 154 chronione, rzadkie i zagrożone, oraz 173 gatunki fauny, wśród nich około 150 gatunków ptaków. Osobliwością są gatunki górskie — pióropusznik strusi i żebrowiec górski. Dwa rezerwaty warto znać z nazwy: Buki Wysoczyzny Elbląskiej (92,12 ha, od 1961 roku, żyzna i kwaśna buczyna niżowa oraz grąd gwiazdnicowy, głębokie rozcięcia erozyjne) i Dolina Stradanki (119,86 ha, od 2006 roku, ciągnie się na długości około 6 km jarem z meandrującym potokiem). Park pisze o „unikatowym, niezwykle pięknym krajobrazie doliny Stradanki”; żyją tam bocian czarny, orlik, bóbr i wydra, rosną storczyki i pióropusznik strusi. Słabym punktem jest dostępność dla osób z ograniczoną mobilnością. Teren to wąwozy i strome zbocza, a siedziba parku nie ułatwia sprawy: wejście do budynku nie jest przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami, windy nie ma, przy wejściu głównym brakuje podjazdu dla wózków, dla wózków dostępne są korytarze i pomieszczenia na parterze, a toaleta dla niepełnosprawnych jest na piętrze i nie nadaje się dla poruszających się na wózkach. Do budynku i wszystkich pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. Biuro pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30–15:30; sam teren parku jest otwarty bez ograniczeń.
Dla kogo to dobry wybór?
Na dzień, w którym chcesz iść lasem po nierównym terenie — jarami, zboczami i wzdłuż potoków. Dla rodziny z dziećmi sprawdzą się krótkie ścieżki edukacyjne z tablicami, dla obserwatorów ptaków — pomost z czatownią w Rangórach. Latem w bukowych jarach jest cień.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Odpuść, jeśli szukasz jednego punktu do obejrzenia w pół godziny: park ma 13 417,47 ha i sens ma dopiero wybrana ścieżka albo szlak. Po deszczu strome zbocza wąwozów o deniwelacjach dochodzących do 60 metrów robią się niewygodne. Sama Kraina Buka to 55 metrów wokół biura — za mało na osobny wyjazd.
Praktyczne wskazówki
- Wstęp na teren parku jest wolny, bramek ani kasy nie ma.
- Biuro parku przy ul. Bohaterów Westerplatte 18 w Elblągu pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30–15:30; telefon 55 611 45 90, e-mail kontakt@pkwe.warmia.mazury.pl.
- Ścieżka przyrodniczo-historyczna Bażantarnia liczy 6 km i zaczyna się przy Muszli koncertowej, przy tablicy „Historia powstania Bażantarni”.
- Do ścieżki Bażantarnia przygotowano grę terenową „Tajemnice Elbląskiej Bażantarni”, dostępną na trino.pttk.pl; wgraj ją przed wyjściem z domu.
- Na ścieżkę Ptasi Raj weź lornetkę — tablice same to zalecają; na końcu pomostu czeka czatownia.
- W Bażantarni odcinek „Górski” szlaku niebieskiego jest opisany jako trudny: 6,4 km i około 2,5 godziny. Łatwiejszy odcinek „Leśny” to 3,6 km i około godziny.
- Szlak czerwony „Kopernikowski” w Bażantarni ma 4,5 km i około 1,5 godziny, biegnie od restauracji Myśliwska wzdłuż Srebrnego Potoku.
- Z wieżyczki widokowej w Bażantarni widać Górę Chrobrego i Bażantarnię.
- Rezerwat Buki Wysoczyzny Elbląskiej leży na północny wschód od Łęcza, po wschodniej stronie leśnej drogi z Kadyn do Pagórek.
- Na rower: przez park prowadzą trasy od 18 km (Święty Kamień, Do Miejskich Wód) po 56 km (Młynarsko-Pasłęcki), a wokół Zalewu Wiślanego biegnie szlak R64 o długości 187 km.
- Wejście do budynku siedziby parku nie jest przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami i nie ma tam windy; dla wózków dostępny jest parter.
- Do siedziby parku można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem.
