Czy naprawdę warto?
Warte drogi jest to, czego nie widać po nazwie: to nie jest jedno muzeum, tylko dwie ekspozycje w budynku, który na co dzień pracuje jako biuro parku krajobrazowego. Muzeum Przyrody funkcjonuje od lutego 2007 roku na poddaszu zaadaptowanym na powierzchnię wystawową. Trzy główne typy ekosystemów — leśny, wodny oraz pól i łąk mozaikowatego krajobrazu rolniczego — pokazano w pięciu dioramach, które składają się tak, by widać było ciągłość tych środowisk. Centralna część wykorzystuje istniejące belkowanie i załamania płaszczyzn dachu: pod nim ustawiono zwierzęta zasiedlające opuszczone zabudowania, strychy i stodoły, w tym kunę domową, nietoperza i jerzyki. Eksponaty są dziełem dr. Janusza Dynowskiego z Olsztyńskiego Muzeum Przyrody, a spreparowane zwierzęta to najczęściej osobniki padłe w sposób naturalny albo wskutek nieszczęśliwego wypadku — zderzenia z samochodem, ogrodzeniem, linią energetyczną. Warto o tym wiedzieć, zanim wejdziesz z dzieckiem: to jest odpowiedź na pytanie, skąd się tu wzięły. Poza zwierzętami są zielniki z wieloma chronionymi gatunkami roślin i ekspozycja skał z mapą, dzięki której określisz pochodzenie poszczególnych minerałów. Część archeologiczno-etnograficzna w Muzeum Przyrody dotyczy wczesnego średniowiecza i pokazuje zabytki staropruskiego plemienia Sasinów; jej głównym elementem jest makieta grodziska. W 2016 roku ekspozycję wzbogacono o artefakty kultury wielbarskiej z cmentarzyska odkrytego przy budowie drogi ekspresowej S51 i datowanego na przełom er — 80 r. n.e. Drugie muzeum, Etnograficzne, oddano do użytku w 2001 roku i zgromadzono w nim niemal 400 przedmiotów: stare żelazka na duszę i węgiel, maglownice, przyrządy do wydobywania torfu, narzędzia rolnicze, wyposażenie dawnej sali szkolnej, dokumenty, pieniądze oraz fotografie budynków z terenu Parku. Park sam prostuje przy tym mapę pojęć: teren należy do rejonu etnograficznego ziemi lubawskiej, który często mylnie określany jest Mazurami bądź Warmią. Do dziedzictwa niematerialnego tej ziemi należy gwara lubawska — Park dokumentuje ją i wydał słownik dostępny na swojej stronie w zakładce „Słownik”. Rozczarowuje to, co wynika z układu budynku i z regulaminu. Do wejścia prowadzi podjazd, ale budynek jest dwukondygnacyjny i windy w nim nie ma, a dla osób na wózkach dostępne są korytarze i pomieszczenia na parterze — ekspozycja przyrodnicza na poddaszu pozostaje poza zasięgiem. Toaleta dla osób z niepełnosprawnością jest na parterze, lecz nie jest przystosowana do poruszania się na wózku. Nie ma pętli indukcyjnych, oznaczeń w alfabecie Braille'a, oznaczeń kontrastowych ani druku powiększonego, nie ma też możliwości skorzystania z usług tłumacza migowego. Regulamin zabrania wnoszenia dużych toreb, plecaków, parasoli i wózków dziecięcych, a także jedzenia i picia; obowiązuje cisza i zakaz dotykania eksponatów. Zdjęcia zrobisz tylko po uprzednim uzgodnieniu z pracownikiem Parku — to detal, który realnie zmienia wizytę. Ograniczeniem, które rozstrzyga o wszystkim, jest kalendarz: muzea są czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–15:00, a biuro Parku pracuje w tych dniach od 7:30 do 15:30. Grupa zorganizowana liczy jednorazowo najwyżej 30 osób, zwiedza zawsze z pracownikiem Parku w roli przewodnika i powinna być wcześniej umówiona — grupy zgłoszone mają pierwszeństwo, a niezgłoszonym pracownik ma prawo odmówić wpuszczenia. Grupom Park oddaje też salę edukacyjną i zewnętrzną wiatę do prowadzenia zajęć, a wizytę można połączyć z zajęciami edukacyjnymi lub ogniskiem. Jeśli trafisz tu poza godzinami albo w weekend, zostaje część plenerowa: sąsiedztwo siedziby zagospodarowano w kostki wiedzy, dendrofon i ścieżkę bosych stóp, a przeskalowany model mrowiska z korytarzami i modelami mrówek z różnych kast pokazuje życie owadów „od środka”. Nad jeziorem Jeleńskim Park ma wiatę z tablicami edukacyjnymi.
Dla kogo to dobry wybór?
Na dzień roboczy z dziećmi w wieku szkolnym, zwłaszcza gdy pogoda wypycha pod dach: dwie ekspozycje są w środku, a urządzenia edukacyjne wokół siedziby — kostki wiedzy, dendrofon, ścieżka bosych stóp i przeskalowany model mrowiska — działają na zewnątrz bez opłat i bez godzin. Dobre uzupełnienie dnia spędzanego w dolinie Welu, jeśli i tak jesteś w okolicy Lidzbarka.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Odpuść w sobotę i niedzielę — muzea są czynne wyłącznie od poniedziałku do piątku, więc weekendowy wyjazd tu nie wejdzie. Odpuść też, jeśli jedziesz z wózkiem dziecięcym (regulamin zabrania wnoszenia wózków) albo ze zwykłym psem (do budynku wchodzi tylko pies asystujący i pies przewodnik). Osoba na wózku zwiedzi wyłącznie parter — ekspozycja przyrodnicza jest na poddaszu, a windy w budynku nie ma.
Praktyczne wskazówki
- Muzea są czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–15:00, więc wizytę planuj na dzień roboczy.
- Wstęp do obu muzeów jest bezpłatny, biletu nie kupujesz.
- Zdjęcia w muzeach wykonasz dopiero po uprzednim uzgodnieniu z pracownikiem Parku.
- Wózka dziecięcego, dużej torby, plecaka i parasola do środka nie wniesiesz — zabrania tego regulamin zwiedzania.
- Psa zostaw poza budynkiem; wejść można z psem asystującym i psem przewodnikiem.
- Grupę zorganizowaną umów wcześniej telefonicznie pod numerem 23 698 10 36 — grupy zgłoszone mają pierwszeństwo, a niezgłoszonym pracownik Parku ma prawo odmówić wpuszczenia.
- Grupa liczy jednorazowo najwyżej 30 osób i zwiedza z pracownikiem Parku jako przewodnikiem; opiekun obligatoryjnie towarzyszy grupie.
- Lekcje muzealne dla dzieci i młodzieży szkolnej ustalisz telefonicznie pod numerem 23 698 10 36 wew. 2.
- W muzeach obowiązuje cisza oraz zakaz dotykania eksponatów, wchodzenia za sznury i siadania na meblach.
- Jedzenia i napojów do muzeów nie wnosisz; obowiązuje też zakaz palenia papierosów i e-papierosów.
- Ekspozycja przyrodnicza jest na poddaszu, a windy w dwukondygnacyjnym budynku nie ma — na wózku zwiedzisz parter.
- Toaleta jest na parterze, ale nie jest przystosowana dla osób poruszających się na wózkach.
- Godziny przed wyjazdem potwierdzisz telefonicznie pod numerem 23 698 10 36.
- Urządzenia edukacyjne wokół siedziby — kostki wiedzy, dendrofon, ścieżka bosych stóp i model mrowiska — są na zewnątrz budynku.
