Czy naprawdę warto?
Bez telefonu do parafii pewne jest zewnętrze: pięć apsyd, trzy portale z kolumienkami, zamurowany portal północny, prawdopodobnie dawna „brama zmarłych”, rysy na murach, które legenda tłumaczy jako ślady diabelskich pazurów, a na cmentarzu otaczającym kościół z trzech stron barokowe figury św. Jana Nepomucena i św. Wawrzyńca z około 1770 roku i mogiła powstańców wielkopolskich. Wnętrze — z późnogotycką Grupą Ukrzyżowania z początku XVI wieku na belce tęczowej, mosiężnym żyrandolem z 1643 roku, dwiema marmurowymi płytami z 1614 roku pod emporą zachodnią i śladami romańskich malowideł — zobaczysz przed mszą albo po niej; portale turystyczne polskieszlaki.pl i infogniezno.pl piszą, że kolegiata jest zwykle zamknięta, a zwiedzanie trzeba wcześniej umówić telefonicznie. Część dawnego wyposażenia jest gdzie indziej — liczne obrazy i inne dzieła sztuki z kolegiaty są w depozycie Muzeum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, a Ewangeliarz kruszwicki z lat 1160–1170 w archiwum archidiecezjalnym w Gnieźnie — a strop jest żelbetowy, obłożony modrzewiem na wzór belek. Do Mysiej Wieży jest stąd około 1,4 km pieszo, więc oba zabytki łączą się w jeden spacer.
Dla kogo to dobry wybór?
Dla zwiedzających Kruszwicę, którzy obok Mysiej Wieży chcą zobaczyć romańską bazylikę — z zewnątrz o każdej porze, w środku przed mszą lub po niej — oraz dla grup, które zwiedzanie kolegiaty z przewodnikiem zamawiają w PTTK.
Kiedy lepiej wybrać coś innego?
Gdy jedziesz specjalnie po wnętrze i nie zadzwonisz wcześniej do parafii (571 909 160): parafia nie podaje godzin zwiedzania, a portale turystyczne opisują kolegiatę jako zwykle zamkniętą.
Praktyczne wskazówki
- O wejście do wnętrza poza mszami pytaj w parafii pod numerem 571 909 160, który podają parafia i archidiecezja; gmina na stronie „Parafie” i portale turystyczne podają też komórkę 534 032 613.
- Grupy przyjazdowe obsługuje PTTK Oddział Nadgoplański (tel. 52 35 15 380): zwiedzanie kolegiaty i Mysiej Wieży, przewodnik na życzenie organizatora za 250 zł od grupy za 2 godziny według cennika na sezon 2026.
- Wnętrze można obejrzeć przed przyjazdem w wirtualnym spacerze, do którego linkuje strona parafii: http://www.em-studio.pl/panoramy/kolegiata.
- Z zewnątrz szukaj przy południowo-wschodnim narożniku masywu wieżowego plecionego krzyża, który przypomina nieco swastykę; według gminy w kruchtach wieżowych zachowały się najstarsze w Polsce sklepienia na skrzyżowanych kamiennych gurtach.
